Tin tức, sự kiện

Nếu tin rằng các nhà khoa học xuất sắc đều đạt tới trạng thái sáng tạo nhất khi họ còn trẻ thì bạn đã nhầm lẫn. Một nghiên cứu mới về những người thắng giải Nobel trong kinh tế đã cho thấy có hai vòng đời sáng tạo khác nhau, một là do một số người ở giai đoạn đầu sự nghiệp và một là do những người trong giai đoạn sau của sự nghiệp. Hai nhà kinh tế đoạt giải Nobel 2018 William Nordhaus và Paul Romer. Nguồn: Nobal Prize Ở nghiên cứu này, một giai đoạn đỉnh cao trong nghiên cứu của những nhà khoa học đoạt giải là vào những năm ngoài 20 tuổi và đỉnh khác là giai đoạn những năm ngoài 50 tuổi. Nghiên cứu này cũng ủng hộ phát hiện của các nghiên cứu của trước, vốn tìm thấy những mẫu hình tương tự trong nghệ thuật và các ngành khoa học khác, ví dụ nghiên cứu của giáo sư kinh tế Bruce Weinberg (trường đại học Ohio) và Benjamin Jones (trường đại học Northwestern) trên PNAS năm 2011 khi phân tích dữ liệu về 525 giải Nobel được trao từ năm 1901 đến năm 2008 trong ba lĩnh vực – 182 trong vật lý, 153 trong hóa học và 190 trong y sinh để xác định thời kỳ các nhà khoa học thực hiện các công trình giúp họ đoạt giải. “Chúng tôi tin rằng những gì mình tìm thấy trong nghiên cứu này không chỉ giới hạn với kinh tế mà còn có thể ứng dụng vào những ngành nghiên cứu khác”, Bruce Weinberg – tác giả chính của nghiên cứu cho biết. “Nhiều người vẫn tin tưởng rằng sáng tạo là ‘độc quyền” của giới trẻ nhưng thực tế là nó còn gắn với từng loại sáng tạo nữa”. Ông đã thực hiện nghiên cứu này cùng với giáo sư kinh tế David Galenson (trường đại học Chicago) và xuất bản trên tạp chí De Economist. Trong nghiên cứu, họ đã chỉ ra, những người thắng giải Nobel và là tác giả của những công trình nghiên cứu đặt nền tảng cho đột phá ở giai đoạn đầu trong sự nghiệp nghiên cứu có xu hướng thành những người đổi mới sáng tạo về nhận thức. Kiểu các nhà sáng tạo “vượt ngoài khuôn khổ truyền thống” (think outside the box) thách thức sự từng trải, hiểu biết thông thường và có xu hướng đón nhận những ý tưởng đến một cách đột ngột. Các nhà đổi mới trong nhận thức hay “tóm” được nó trong giai đoạn đầu sự nghiệp, trước khi họ “thuộc lòng” các lý thuyết đã được chấp nhận rộng rãi trong lĩnh vực này, Weinberg nói. Nhưng vẫn còn một dạng khác của sáng tạo, ông cho biết, vốn được hình thành trong những nhà đổi mới “dựa trên kinh nghiệm”. Đó là những người tích lũy được hiểu biết thông qua quá trình nghiên cứu và tìm thấy các cách mang tính đột phá để phân tích, giải thích và tổng hợp để đem lại những cách hiểu mới. Những đổi mới sáng tạo mang tính thực nghiệm này cần các quá trình thử và sai lâu dài, vì thế chung có xu hướng xuất hiện vào giai đoạn cuối sự nghiệp của một nhà khoa học đoạt giải Nobel. “Việc anh có được sự sáng tạo trong giai đoạn đầu hay cuối của sự nghiệp phụ thuộc vào việc anh có cách tiếp cận về ý tưởng hay thực nghiệm”, Weinberg nhận xét. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra một cách tiếp cận kinh nghiệm mới cho nghiên cứu này. Với 31 nhà khoa học đoạt giải Nobel về kinh tế, họ đã sắp xếp vào một danh sách, từ những người thuộc “phe kinh nghiệm” và “phe ý tưởng”, dựa trên các đặc điểm công trình của những nhà khoa học đoạt giải.  Ví dụ, các nhà kinh tế thuộc “phe ý tưởng” có xu hướng sử dụng các giả định, bằng chứng và phương trình và phần phụ lục toán học trong bài báo của họ, còn các nhà kinh tế thuộc “phe kinh nghiệm” chỉ phụ thuộc vào các kết luận trực tiếp từ thực tế, vì vậy các công trình của họ có xu hướng liên quan đến các mục đặc biệt như nơi chốn, thời kỳ, các ngành công nghiệp hay hàng hóa. Sau khi phân loại các nhà khoa học đoạt giải, hai nhà nghiên cứu xác định tuổi tác vào thời điểm họ làm ra các công trình nghiên cứu quan trọng nhất và có thể được coi là đỉnh cao sáng tạo của họ. Họ đã làm được điều này thông qua việc áp dụng một quy ước về việc các nhà nghiên cứu đánh giá giá trị và tầm ảnh hưởng của một công trình nghiên cứu. Một bài báo được coi là nhiều ảnh hưởng trong lĩnh vực của nó khi được nhiều nhà khoa học khác thảo luận hoặc trích dẫn bài báo trong công trình của mình. Vì vậy có nhiều trích dẫn hơn thì bài báo có nhiều ảnh hưởng hơn. Weinberg và Galenson sử dụng hi phương pháp để tính toán ở độ tuổi nào những người đoạt giải Nobel được trích dẫn thường xuyên nhất và thời điểm nào và do đó là đỉnh cao sáng tạo của họ. Hai phương pháp này tìm thấy thời điểm các nhà nghiên cứu thuộc “phe ý tưởng” đạt tới đỉnh cao là 25 hoặc 29 tuổi còn những nhà nghiên cứu thuộc “phe kinh nghiệm” là tầm 57 tuổi hoặc trong quãng 50 tuổi. Phần lớn các nghiên cứu khác trong lĩnh vực này đều tìm hiểu những khác biệt trong các độ tuổi đạt tới đỉnh cao sáng tạo giữa các lĩnh vực như vật lý với y học. Những nghiên cứu này về tổng thể đều tìm thấy những khác

Trong tương lai, công nghệ này có thể giúp người câm điếc giao tiếp dễ dàng hơn. Một thuật toán học sâu được đưa vào bộ giải mã để biến đổi tín hiệu não thành các chuyển động ước tính của hệ thống cấu âm. Nguồn: NatureTrong nỗ lực mang lại giọng nói cho những người không thể nói được, các nhà thần kinh học đã thiết kế một thiết bị có thể biến đổi tín hiệu não thành lời nói. Dù công nghệ này hiện có thể tạo ra các câu nói tương đối dễ hiểu song vẫn chưa đủ chính xác để có thể sử dụng rộng rãi. Các nhà sáng chế đã mô tả thiết bị giải mã lời nói của họ trong một nghiên cứu được xuất bản vào ngày 24/4/2019 trên tạp chí Nature. Trước đây, các nhà khoa học đã dùng trí thông minh nhân tạo để “dịch” các từ một âm tiết từ hoạt động của não, theo Chethan Pandarinath, một nhà thần kinh học tại Đại học Emory ở Atlanta, Georgia. “Việc nâng cao hiệu suất chuyển đổi từ các từ đơn âm tiết thành câu nói là một bước nhảy vọt về kỹ thuật và khiến phát hiện mới này trở nên ấn tượng”, anh nói. Với công nghệ hiện hành, người mất khả năng nói phải thực hiện các chuyển động nhỏ để điều khiển một con trỏ chọn các chữ cái hoặc từ trên màn hình. Ví dụ nhà vật lý người Anh Stephen Hawking, người mắc ALS, đã sử dụng một thiết bị tạo giọng nói được điều khiển bằng cơ má. Các thiết bị này chuyển đổi ngôn ngữ rất chậm bởi những người sử dụng phải gõ từng chữ một, khoảng mười từ mỗi phút trong khi lời nói tự nhiên trung bình là 150 từ mỗi phút, Edward Chang, bác sĩ phẫu thuật thần kinh tại Đại học California, San Francisco và là tác giả chính của nghiên cứu, cho biết. Vì vậy, Chang và nhóm nghiên cứu của anh đã quyết định mô hình hóa hệ thống cấu âm khi xây dựng bộ giải mã của họ. Theo dõi năm người được cấy điện cực trên bề mặt não, họ đã ghi lại hoạt động não khi họ đọc to hàng trăm câu, sau đó kết hợp các bản ghi này với dữ liệu xác định xem chuyển động của lưỡi, môi, hàm và thanh quản tạo ra âm thanh như thế nào. Với các dữ liệu này, nhóm nghiên cứu đã “huấn luyện” một thuật toán học sâu và đưa nó vào bộ giải mã biến đổi tín hiệu não thành các chuyển động ước tính của hệ thống cấu âm, tổng hợp những chuyển động này thành lời nói. Những người nghe thử 101 câu tổng hợp có thể hiểu trung bình 70% số từ, Chang nói. Trong một thí nghiệm khác, các nhà nghiên cứu yêu cầu một người tham gia đọc không thành lời các câu (di chuyển miệng mà không tạo ra âm thanh). Các câu được tổng hợp từ bài kiểm tra này có chất lượng thấp hơn so với những câu được tạo ra từ lời nói có thể nghe được nhưng kết quả vẫn rất đáng khích lệ. Bằng cách ánh xạ hoạt động của não thành các chuyển động của hệ thống cấu âm và tổng hợp các chuyển động thành âm thanh, tiếng nói được tạo ra dễ hiểu hơn so với tiếng nói tạo ra bằng cách ánh xạ hoạt động của não trực tiếp thành âm thanh, Stephanie Riès, nhà thần kinh học tại Đại học bang San Diego, California, nói. Nhưng không rõ bộ giải mã lời nói mới có hoạt động tốt nếu mọi người chỉ nghĩ mà không nói ra thành lời hay không, Amy Orsborn, một kỹ sư thần kinh tại Đại học Washington ở Seattle, nghi vấn. “Nghiên cứu cho thấy, bộ giải mã vẫn hoạt động khi người dùng chuyển động miệng mà không tạo ra âm thanh. Tuy nhiên bộ giải mã có làm việc không nếu người dùng không thể di chuyển miệng của họ?”, cô nêu tình huống. Marc Slutzky, một nhà thần kinh học tại Đại học Tây Bắc ở Chicago, Illinois, đồng ý với ý kiến này và cho rằng, bộ giải mã còn nhiều điểm cần cải thiện. Ông lưu ý, trong các thử nghiệm, người nghe thử đã “nghe” lời nói tổng hợp bằng cách chọn ra các từ trong một loạt các lựa chọn; và khi số lượng lựa chọn tăng lên, mọi người gặp khó khăn hơn trong việc hiểu lời nói của bộ giải mã. Nghiên cứu này “là một bước thực sự quan trọng, nhưng vẫn còn một chặng đường dài trước khi lời nói tổng hợp bằng bộ giải mã trở nên dễ hiểu hơn”, Slutzky đánh giá.□ Hoàng Nam dịch Nguồn Tia sáng – Ấn phẩm báo Khoa học và Phát triển

Để đạt được các mục tiêu phát triển bền vững của Liên Hợp Quốc và giảm thiểu sự ấm lên toàn cầu, cần có những chính sách năng lượng dài hạn và bền vững. Nhà máy điện hạt nhân Novovoronezh đặt tại Voronezh Oblast, Nga. Nguồn: Rosatom. Xây dựng chính sách năng lượng dài hạn và minh bạch Ở bất cứ quốc gia nào, việc xây dựng và thực thi chính sách năng lượng cũng cần tầm nhìn và minh bạch, đặc biệt với Nhật Bản, quốc gia phải hứng chịu tai nạn nhà máy điện Fukushima 2011 và là tấm gương phản chiếu rõ nét tác động của chính sách năng lượng. Sự kiện Fukushima đã tác động trực tiếp đến chính sách năng lượng Nhật Bản, khiến chính phủ nước này quyết định đóng cửa các nhà máy điện hạt nhân và thay thế nguồn cung bằng điện từ nhiệt điện, khí thiên nhiên hóa lỏng (nhập khẩu nhiên liệu 90%), năng lượng tái tạo… Như vậy trong khi căng sức đưa đất nước phục hồi sau thảm họa, các ngành công nghiệp còn bị chất thêm gánh nặng giá điện tăng. Để giải quyết tình huống này, Chính phủ Nhật Bản đã quyết định vận hành trở lại 5 lò phản ứng năng lượng từ cuối năm 2018. Đây là bước khởi đầu chuẩn bị cho việc thực thi Kế hoạch năng lượng chiến lược lần thứ 5 tầm nhìn 2030 và đến 2050, một chính sách năng lượng dài hạn hướng đến một cấu trúc cung cầu năng lượng đa lớp, đa dạng và linh hoạt, tránh sự phụ thuộc quá nhiều vào một loại hình năng lượng và có thể tận dụng thế mạnh của các nguồn năng lượng khác nhau. Mới đây, Tổ chức doanh nghiệp Nhật Bản (Keidanren) đã kêu gọi minh bạch hóa chính sách năng lượng, hỗ trợ sự phát triển dài hạn của lĩnh vực sản xuất hiện nhằm đáp ứng những thay đổi xã hội đầy ý nghĩa. Với báo cáo “Tái xây dựng hệ thống điện hỗ trợ Nhật Bản” (Rebuild The Power System That Supports Japan), Keidanren nhấn mạnh đến tầm quan trọng của chính sách năng lượng của đất nước nghèo tài nguyên này. Năng lượng là “trục chính của nền kinh tế đất nước” và vì vậy việc thảo luận về tương lai năng lượng của đất nước cần phải được công khai trên cơ sở tầm nhìn dài hạn, khoa học và mô hình hóa. Báo cáo cũng nêu rõ, “điện hạt nhân là nguồn năng lượng thiết yếu cho Nhật Bản cũng như thế giới”, vì thế một tương lai không chắc chắn có thể dẫn đến sự mất mát năng lực công nghệ cũng như nguồn nhân lực hạt nhân. Đây là tài sản đáng giá của một quốc gia khan hiếm tài nguyên khi theo đuổi các mục tiêu trong chính sách năng lượng. Trong tình trạng hiện tại, thật thách thức để có thể giữ được những điều tiên quyết của chính sách năng lượng – đảm bảo vấn đề an ninh năng lượng, hợp lý về giá cả và ít phát thải. Nhật Bản đang chờ đợi để góp phần vào chương trình Society 5.0 – một kế hoạch chuyển đổi xã hội lớn của quốc gia này nhằm giải quyết các vấn đề xã hội như dân số sụt giảm và già hóa, hỗ trợ số hóa… bằng những công nghệ tiên tiến. Do điều kiện địa lý, sự phân bố dân cư và khu công nghiệp mà trong tương lai, có thể Nhật Bản phải phân cấp quản lý theo vùng. Để đem lại thành công cho việc quy hoạch đất nước, cần phải chuẩn bị cho cả kế hoạch năng lượng. Vì những nguyên nhân đó, Keidanren đã kêu gọi chính phủ minh bạch hóa chính sách năng lượng để các doanh nghiệp có thể thiết lập một chiến lược đầu tư “tương xứng và hợp lý”. Năng lượng hạt nhân trong chính sách năng lượng Dưới góc nhìn của nhiều người, năng lượng hạt nhân có thể tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng dưới góc nhìn của các nhà khoa học, đây lại là một giải pháp quan trọng cho môi trường toàn cầu. Năm 2013, một nhóm bốn nhà khoa học khí hậu gồm TS. Ken Caldeira (Phòng Sinh thái học toàn cầu, Viện Carnegie), TS. Kerry Emanuel (Viện Công nghệ Massachusetts), TS. James Hansen (Viện Trái đất, trường đại học Columbia) và TS. Tom Wigley (trường đại học Adelaide và Trung tâm nghiên cứu khí quyển quốc gia Úc) đã gửi thư ngỏ nhằm thuyết phục “những ai có ảnh hưởng đến chính sách môi trường nhưng đối đầu với điện hạt nhân” thay đổi quan điểm để “ủng hộ sự phát triển và triển khai các hệ thống năng lượng hạt nhân an toàn hơn”. Dù biết việc công khai quan điểm sẽ “trao uy tín của mình cho các nhà hoạt động môi trường ‘siêu xanh’ công kích, coi như tội bội tín” – lời nhận xét của nhà vật lý đoạt giải Nobel Burton Richter và là người chỉ trích thủ tướng Đức Angela Merkel về sai lầm trong chính sách năng lượng khiến Đức trở thành quốc gia phát thải khí nhà kính cao nhất EU – bốn nhà khoa học này vẫn dũng cảm nhận định, vấn đề của năng lượng tái tạo là “sự gia tăng về quy mô không đủ nhanh để đạt tới mức giá rẻ và thực tế trước những yêu cầu của nền kinh tế toàn cầu đang tăng trưởng” và đề xuất “những quyết định về hệ thống năng lượng cần được đặt trên cơ sở của sự thật chứ không phải dựa vào cảm tính và thiên kiến”. Họ cho rằng, dù các nhà máy điện hạt nhân ngày nay chưa thực sự hoàn hảo nhưng hệ thống an toàn

(TG) – Nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh về thi đua yêu nước, từ đó thấy được công tác bồi dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ, giúp họ hăng hái, thi đua trong học tập, lao động sản xuất, không ngừng rèn luyện, phấn đấu, xứng đáng là những “chủ nhân tương lai của đất nước”, góp phần to lớn vào thắng lợi của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc là việc làm có tính cấp thiết và quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Với chủ đề :“Thanh niên tình nguyện vì cộng đồng”, Tháng Thanh niên năm 2019 tập trung tổ chức tuyên truyền về truyền thống của Đoàn TNCS Hồ Chí Minh. Ảnh minh họa. Nguồn: Internet Nhìn lại chặng đường 71 năm qua, kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh ra “Lời kêu gọi Thi đua ái quốc” (11-6-1948 _ 11-6-2019), có thể khẳng định: Mọi thành quả của cách mạng Việt Nam trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, cũng như trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa hiện nay đều gắn liền với việc quán triệt và tổ chức có hiệu quả phong trào thi đua yêu nước. 1. TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ THI ĐUA YÊU NƯỚC Tư tưởng Hồ Chí Minh về “Thi đua yêu nước” bao hàm đầy đủ, toàn diện các khía cạnh, từ mục đích, nội dung, cách thức, lực lượng cho đến ý nghĩa của thi đua. Còn nhiều người, mà trước hết là cán bộ, chưa thật hiểu rõ ý nghĩa của phong trào thi đua ái quốc, tưởng lầm thi đua ái quốc là một việc khác với những công việc hàng ngày; tưởng lầm thi đua ái quốc chỉ nhất thời (thay vì phải trường kỳ); thậm chí có người còn ỷ thế, cạy quyền, hách dịch, tham nhũng, lãng phí… Về mục đích của thi đua yêu nước, theo Hồ Chí Minh, đó chính là khơi dậy, phát huy được tinh thần yêu nước của mọi tầng lớp nhân dân, làm cho mọi người đều hăng hái, tích cực, sáng tạo, ngày càng làm được nhiều điều tốt hơn trong xã hội. Đối với nông dân, thì thi đua tăng gia sản xuất và tiết kiệm; đối với công nhân thì thi đua lao động sản xuất, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, tiết kiệm thì giờ; đối với quân đội, thì thi đua đánh giặc lập công,… Như vậy, đời sống của nhân dân sẽ ngày càng đầy đủ, no ấm, đất nước sẽ ngày càng giàu lên, quân đội sẽ ngày càng vững mạnh và sẽ hoàn thành được mục tiêu của cách mạng đề ra. Tháng Thanh niên năm 2019 là đợt hoạt động thực hiện chủ đề “Năm Thanh niên tình nguyện”, kỷ niệm 50 năm thực hiện Di chúc của Chủ tịch Hồ Chí Minh … Hồ Chí Minh luôn tin tưởng vào nguồn lực nội sinh, nguồn sức mạnh vô song của dân tộc và cho rằng, nếu động viên, khơi dậy được nguồn lực vô tận ấy thì mọi việc, dù có khó khăn đến mấy cũng sẽ hoàn thành. Bởi vậy, trong những giờ phút khi mà cuộc chiến tranh chống thực dân xâm lược còn trong giai đoạn gian khó, ác liệt nhất, Người vẫn luôn tin tưởng: “Với tinh thần quật cường và lực lượng vô tận của dân tộc ta, với lòng yêu nước và chí kiên quyết của nhân dân và quân đội ta, chúng ta có thể thắng lợi, chúng ta nhất định thắng lợi”(1). Về nội dung của thi đua yêu nước, theo Hồ Chí Minh, đối với hậu phương: Cần đẩy mạnh tăng gia sản xuất, mở mang doanh nghiệp, thi đua học tập, sáng tác, phát minh, thực hành tiết kiệm và tận dụng thời gian, đẩy nhanh tiến độ, để tăng năng suất, hiệu quả,… Làm được như vậy, sẽ vừa tiết kiệm được nhân công, nguyên, vật liệu, thời gian,…; đồng thời lai tạo ra được nhiều của cải vật chất, tạo thêm nhiều nguồn lực cho xã hội phát triển nhanh hơn, bền vững hơn. Đối với tiền tuyến, Hồ Chí Minh đặc biệt chú trọng công tác huấn luyện giỏi, tiêu diệt địch; khắc phục khó khăn, chấp hành nghiêm mệnh lệnh, hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ; có ý thức quý trọng chiến lợi phẩm, quân trang, tiết kiệm vũ khí, trang bị,… Người cũng lưu ý, trong thi đua thì tùy theo từng đối tượng, ngành nghề, lĩnh vực,… mà xác định những nội dung công việc cho phù hợp, khoa học, hiệu quả: “Các cụ phụ lão thi đua đốc thúc con cháu hăng hái tham gia mọi công việc, Các cháu nhi đồng thi đua học hành và giúp việc người lớn, Đồng bào phú hào thi đua mở mang doanh nghiệp, Đồng bào công nông thi đua sản xuất, Đồng bào trí thức và chuyên môn thi đua sáng tác và phát minh, Nhân viên Chính phủ thi đua tận tụy làm việc, phụng sự nhân dân…”(2). Về cách thức thi đua, Hồ Chí Minh chỉ rõ, phải có phương hướng đúng, xác định rõ nội dung, biện pháp cho từng lĩnh vực cụ thể. Đặc biệt, Người luôn nhấn mạnh và yêu cầu phải: “Dựa vào lực lượng của dân, tinh thần của dân, để gây hạnh phúc cho dân”(3). Trong quá trình thi đua, Người thường lưu ý, phải coi trọng sáng kiến, tổng kết kinh nghiệm. Từ những sáng kiến và kinh nghiệm trong từng ngành, lĩnh vực, ở một địa phương, cơ quan, đơn vị… sẽ được phổ biến, lan rộng ra nhiều ngành, nhiều lĩnh vực, nhiều cơ quan, cho đến cả nước; phải coi những sáng kiến, kinh nghiệm là tài sản vô giá, cần được phát huy và phổ biến: “Sáng kiến và kinh